نویسنده:فاطمه فلاحیچکیده
مقدمه:
اینترنت ،ارمغان جدید فناوری ،مخاطبان بی شماری را در تمام جهان زیر پوشش خود قرار داده است. اعتیاد به اینترنت موضوع تازه ایست که در سال های اخیر به عنوان اعتیاد رفتار – محور مورد توجه قرار گرفته است.نفوذ گسترده اینترنت بسیاری از افراد خصوصاً دانشجویان را با پیامدهای منفی ناشی از اعتیاد به اینترنت مواجه ساخته است.
هدف:
هدف از این مطالعه،تعیین وضعیت اعتیاد به اینترنت و نحوه استفاده از آن در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان در سال تحصیلی
92-1391 می باشد.
مواد و روش ها:
در این پژوهش توصیفی تحلیلی تعداد 583 نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان در سال 1391 با روش نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده انتخاب شدند.داده ها با استفاده از پرسشنامه مشخصات دموگرافیک و آزمون اعتیاد به اینترنت یانگ جمع آوری شد.تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS16 و آزمون های آماری کای دو،من ویتنی،کروسکال والیس،همبستگی اسپیرمن و رگرسیون لجستیک رتبه ای صورت گرفت.
نتایج:
اعتیاد خفیف به اینترنت در دانشجویان 7/5% بود و44% در معرض خطر اعتیاد به اینترنت بودند.بین اعتیاد به اینترنت با سن(p=0/001)،جنس(p0/0001)،وضعیت تاهل(p=0/0001)،مقطع تحصیلی(p=0/001)،رشته تحصیلی (p=0/016)،محل اسکان دانشجو (p=0/014)،وضعیت اشتغال دانشجو(p=0/001)،تحصیلات مادر(p=0/02)،سابقه بیماری روحی و اعتیاد(P= 0/0001)،اهداف استفاده از اینترنت(P =0/001)،بخش مورد استفاده در اینترنت(P =0/001) ارتباط معنی دار آماری وجود داشت.مهم ترین اهداف دانشجویان در استفاده از اینترنت بترتیب تفریحی ( 2/29%) ، علمی ( 7/27%) و ارتباطی (3/24%) و بیشترین بخش مورد استفاده در اینترنت جست و جوی علمی(07/22%)،استفاده از فیس بوک(5/20%) و دانلود(92/14%) بود.سن،سابقه بیماری روحی و اعتیاد و بخش مورد استفاده در اینترنت از عوامل پیش بینی کننده اعتیاد به اینترنت بودند.
نتیجه گیری:
از آنجا که نزدیک به نیمی از دانشجویان مورد پژوهش در معرض خطر اعتیاد به اینترت بودند،باید با توجه و تمرکز بر پیش بینی کننده های اعتیاد به اینترنت(سن پایین،جنسیت مذکر،تجرد،سابقه اعتیاد به سیگار و سایر مواد و بخش مورد استفاده از اینترنت) اقدام لازم جهت طراحی برنامه های آموزشی و پیشگیری صورت گیرد.
کلید واژه ها: اینترنت،دانشجویان علوم پزشکی،اعتیاد به اینترنت،نحوه استفاده

فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: کلیات
1-1 زمینه پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………………..1
1-2 اهداف پژوهش (هدف کلی و اهداف ویژه)……………………………………………………………………………………7
1-3 سوالات پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………..7.
1-4 تعریف واژه ها……………………………………………………………………………………………………………………………7
1-5 پیش فرض های پژوهش……………………………………………………………………………………………………………..9
1-6 محدودیت های پژوهش………………………………………………………………………………………………………………9
فصل دوم: زمینه و پیشینه پژوهش
2-1 چهارچوب پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………..10
2-2 مروری بر مطالعات انجام شده…………………………………………………………………………………………………….34
فصل سوم: روش اجرای تحقیق
3-1 نوع پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………..48
3-2 جامعه پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………. 48
3-3 نمونه های پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………… 48
3-4 روش نمونه گیری و تعیین حجم نمونه……………………………………………………………………………………….. 48

3-5 مشخصات واحدهای مورد پژوهش………………………………………………………………………………………………51
3-6 محیط پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………51
3-7 ابزار گردآوری داده ها…………………………………………………………………………………………………………………52
3-8 تعیین اعتبار و اعتماد علمی ابزار گردآوری اطلاعات……………………………………………………………………….52
3-9 روش گردآوری و تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………………………………………..53

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

3-10 ملاحظات اخلاقی……………………………………………………………………………………………………………………..55
فصل چهارم: نتایج تحقیق
4-1 یافته های پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………….56
4-2 جداول……………………………………………………………………………………………………………………………………….57
فصل پنجم: بحث و بررسی یافته ها
5-1 بحث و تفسیر نتایج پژوهش………………………………………………………………………………………………………..100
5-2 نتیجه گیری نهایی………………………………………………………………………………………………………………………127
5-3 کاربرد یافته ها…………………………………………………………………………………………………………………………..131
5-4 پیشنهادات برای پژوهش های بعدی…………………………………………………………………………………………….132
فهرست منابع …………………………………………………………………………………………………………………………………134
پیوست ها
پرسش نامه
چکیده انگلیسی
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول شماره1 : توزیع واحدهای مورد پژوهش بر حسب مشخصات فردی-اجتماعی……………………………………….57
جدول شماره2 : توزیع فراوانی واحدهای مورد پژوهش بر حسب متغیرهای نحوه استفاده از اینترنت…………………62
جدول شماره3 : توزیع فراوانی وضعیت اعتیاد به اینترنت در نمونه های مورد پژوهش………………………………………66
جدول شماره 4 : میانگین و انحراف معیار نمره اعتیاد به اینترنت در واحدهای مورد پژوهش بر حسب مشخصات کیفی فردی اجتماعی………………………………………………………………………………………………………67
جدول شماره 5 : ضریب همبستگی اسپیرمن نمره اعتیاد به اینترنت با متغیرهای کمی فردی اجتماعی………………………………………………………………………………………………………….71
جدول شماره 6: میانگین و انحراف معیار نمره اعتیاد به اینترنت در واحدهای مورد پژوهش بر حسب مشخصات کیفی نحوه استفاده………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………72
جدول شماره 7: ضریب همبستگی اسپیرمن نمره اعتیاد به اینترنت با متغیرهای کمی نحوه استفاده از اینترنت…………………………………………………………………………………………………………………………………………76
جدول شماره8: ضریب همبستگی اسپیرمن متغیرهای کمی نحوه استفاده از اینترنت با مشخصات فردی – اجتماعی(کمی) واحدهای مورد پژوهش……………………………………………………………………………………………77
جدول شماره 9 : میانگین و انحراف معیار متغیرهای کمی نحوه استفاده از اینترنت بر حسب مشخصات کیفی فردی- اجتماعی…………………………………………………………………………………………………………………….78
جدول شماره 10: توزیع فراوانی متغیرهای کیفی نحوه استفاده از اینترنت(اهداف استفاده از اینترنت، چگونگی استفاده از اینترنت) بر حسب مشخصات فردی- اجتماعی(کیفی)……………………………………………87
جدول شماره 11: توزیع فراوانی متغیرهای کیفی نحوه استفاده از اینترنت(اهداف استفاده از اینترنت، نحوه استفاده از اینترنت) بر حسب مشخصات فردی- اجتماعی(کمی)…………………………………………………………..91
جدول شماره 12: توزیع فراوانی متغیرهای کیفی نحوه استفاده از اینترنت(وسیله اتصال به اینترنت، بخش مورد استفاده در اینترنت) بر حسب مشخصات فردی- اجتماعی(کیفی)…………………………………………………92
جدول شماره 13: توزیع فراوانی متغیرهای کیفی نحوه استفاده از اینترنت(وسیله اتصال به اینترنت، بخش مورد استفاده در اینترنت) بر حسب مشخصات فردی- اجتماعی(کمی)……………………………………………..96
جدول شماره 14 : برآورد ضرایب رگرسیونی عوامل فردی- اجتماعی و نحوه استفاده از اینترنت مرتبط با وضعیت اعتیاد به اینترنت براساس مدل لجستیک رگرسیون رتبه ای………………………………………………….97

فصل اول
بیان مساله
ما در برهه ای از زمان قرار گرفته ایم که هیچ شباهتی به گذشته ندارد.زندگی پر شتاب و سریع است.تولید اطلاعات،اختراعات،دانش،فن آوری و پیشرفت سرعتی شگفت انگیز دارند.یکی از فناوری های دنیای امروز اینترنت است(1).بی شک اینترنت پیشتاز انقلاب صنعتی عصر جدید است. با ورود روزانه هزاران عضو جدید و حدود 200 میلیون کاربر در سراسر دنیا،اینترنت در حال شکل دادن یک انقلاب ارتباطی،اجتماعی و اقتصادی است.هم اکنون اینترنت در نقطه اوج انقلاب صنعتی دیجیتالی قرار دارد و هرگونه انقلاب جدیدی بی گمان مشکلات و گرفتاری های جدیدی می آفریند(2). امروزه اینترنت در بسیاری از جوامع به یک ضرورت زندگی تبدیل شده است،چندان که بدون آن،امکان برنامه ریزی،توسعه و بهره وری در تمام زمینه های فردی و اجتماعی ممکن نخواهد بود.این ویژگی ها اگر چه از قابلیت های اینترنت محسوب می شوند اما از معایب آن هم به شمار می آیند(3،4).ویژگی های منحصر به فرد اینترنت شامل:سهولت دسترسی1(میلیون ها سایت هفت روز هفته و بیست و چهار ساعته در دسترس هستند)،هزینه پایین و با صرفه بودن 2،گمنامی در فضای مجازی3 موجب استقبال عظیم مردم سراسر جهان از آن شده است(5).
در واقع اینترنت دیگر وسیله ایی نیست که فقط دانشمندان از آن استفاده کنند.کارکردهای گوناگون و زیاد اینترنت باعث استفاده گسترده افراد از این فناوری شده است.گسترش استفاده از اینترنت با تمامی جنبه های زندگی از جمله:مدرسه،محل کار،خدمات و تجارت تلفیق شده است(6).مهمترین تغییراتی که این فناوری به وجود آورده به وسیله مارشال مک لوهان در یک عبارت خلاصه شده است و آن تبدیل دنیا به یک دهکده جهانی است.بدین معنی که مردم نقاط مختلف در سراسر کشورهای کره زمین به مثابه یک دهکده،امکان برقراری ارتباط با یکدیگر و اطلاع از اخبار و رویدادهای جهانی را دارند(7).
اعتیاد به اینترنت موضوع جالب و تازه ایست که در سال های اخیر به عنوان اعتیاد رفتار – محور مورد توجه قرار گرفته است(4).”اعتیاد به اینترنت” به عنوان یک اختلال جداگانه،اولین بار در سال 1995 توسط ایوان گلدبرگ روان پزشک نیویورکی مطرح شد،در سال 1996 توسط یانگ توسعه یافت و مورد توجه روان شناسان،روان پزشکان و درمان گران قرار گرفت(8).این اختلال با عناوین متفاوتی از قبیل:”وابستگی رفتاری به اینترنت”4،”استفاده مرضی از اینترنت5″،”استفاده مشکل زا از اینترنت6″،”سوء استفاده از اینترنت7″،”اعتیاد سایبری8″ و “اعتیاد مجازی9” بیان شده اما رایج ترین اصطلاحی که بیش از عناوین دیگر در تحقیقات مختلف به کار می رود اعتیاد به اینترنت است(9،10،11).
حداقل پنج نوع اعتیاد خاص به اینترنت وجود دارد: اعتیاد به هرزه نگاری و موضوعات جنسی،ارتباطات مجازی و دوست یابی،تجارت و خرید،جست و جوی اطلاعات و بازی های اینترنتی.تعاریف متعددی برای اعتیاد به اینترنت وجود دارد اما یکی از کامل ترین آنها تعریفی است که یانگ در سال 1996 ارائه کرد:”اعتیاد به اینترنت را می توان نوعی استفاده از اینترنت دانست که به ایجاد مشکلات روان شناختی،اجتماعی،تحصیلی و حرفه ای منجر می شود”(3).
امروزه اعتیاد به اینترنت به دلیل افزایش شمار مبتلایان به آن ،به یک نگرانی در حال رشد در سطح جهانی تبدیل شده است که آن را در کانون توجه قرار می دهد.عوارضی که می توان برای اعتیاد به اینترنت برشمرد شامل:خستگی،بی خوابی،اختلال در تغذیه،افت عملکرد تحصیلی و شغلی،اضطراب،دوره های افسردگی،گوشه نشینی،عدم ارتباط با خانواده،دوستان،آشنایان،کاهش ارتباطات اجتماعی،مشکلات اقتصادی ناشی از:صرف وقت در اینترنت،از دست دادن شغل و بیکاری،هزینه های اینترنت و احتمالاً قماربازی اینترنتی،به طور کلی اختلال در عملکرد فردی،خانوادگی و اجتماعی می باشد(12).در واقع،وابستگی به اینترنت یک وابستگی واقعی همانند اعتیاد به مواد مخدر و وابستگی های دیگر است.اگرچه این نوع وابستگی مشکلات جسمی اعتیادهای شیمیایی را ندارد،مشکلات اجتماعی ناشی از آن همانند اعتیادهای دیگر است و با علائمی چون اضطراب،افسردگی،کج خلقی،بی قراری،تفکرهای وسواسی،کناره گیری،اختلالات عاطفی و از هم گسیختگی روانی همراه است(13).
اعتیاد به اینترنت موجب تغییرات شدید در سبک زندگی افراد می شود که این مساله،اثرات عمیقی بر سلامت جسم و روان فرد،بر جای می گذارد.برخی اثرات سوء استفاده از اینترنت بر سلامت عبارتند از:افزایش بی خوابی،کاهش تحرک که خود موجب چاقی و عوارض ناشی از آن می شود،تضعیف سیستم ایمنی و آسیب پذیری بیشتر نسبت به بیماری ها،مشکلات بینایی از قبیل:درد،قرمزی،خشکی چشم،احساس تاری و دوبینی که به کاهش قدرت بینایی،خستگی و سردرد منجر می شود،عوارض عصبی و عضلانی مثل:بی حسی و یا احساس سوزش در دست ها،خمیدگی پشت،درد گردن و کمر،مشکلات پوستی از قبیل خشکی و حساسیت پوست،مشکلات تنفسی،آسیب مخاط بینی و گلو و احساس ضعف و خستگی(14).
یکی از گروه های در معرض خطر اعتیاد به اینترنت،دانشجویان هستند.علی رغم ضرورت استفاده دانشجویان از اینترنت برای دسترسی به کتاب خانه ها و پایگاه های داده،محققان تاکید دارند که دانشجویان به طور ویژه ای در معرض خطر اعتیاد به اینترنت هستند.یک علت آن این است که سازش با زندگی دانشجویی می تواند چالش برانگیز باشد و منجر به تنهایی،اضطراب و افسردگی شود(5).
یانگ دلایل آسیب پذیری بیشتر دانشجویان به این نوع اعتیاد را موارد زیر می داند:
فقدان کنترل والدین،دسترسی بیشتر به اینترنت،وجود برنامه درسی انعطاف پذیر و داشتن زمان سازمان نیافته بیشتر،تشویق از طرف دانشگاه برای استفاده از اینترنت و عدم کنترل روی آنچه که آنها در اینترنت انجام می دهند(15).
شیوع اعتیاد به اینترنت در جمعیت عمومی جهان پنج تا ده درصد است.حدود 54% معتادان به اینترنت سابقه افسردگی و 34% از آنها سابقه اضطراب و نگرانی دارند(15).
مطالعات حاکی از این است که اعتیاد به اینترنت یک پدیده جهانی با سطح و دامنه شیوع متفاوت از 5 تا 25 درصد در جمعیت دانشجویان آمریکا،چین،کره،انگلستان،استرالیا،تایوان،ژاپن،کره جنوبی،کشورهای اروپای غربی و شرقی است(16،17،18).در مطاالعه آندرسون(19) میزان اعتیاد به اینترنت در دانشجویان 8/9% گزارش شده است.نتایج نشان داد که متوسط زمان استفاده از اینترنت در دانشجویان 100 دقیقه در هر روز بود.72% معتادین مذکر بودند.بسیاری از آنها به این مساله که استفاده از اینترنت روی زندگی شان تاثیر منفی گذاشته آگاه نبودند.استفاده مرضی از اینترنت با مشکلاتی در حفظ روابط بین فردی،توسعه مشکلات خواب،کاهش فعالیت های روزمره،افت تحصیلی،اخراج از دانشگاه و جایگزینی اینترنت به جای فعالیتهای مفید زندگی واقعی در ارتباط بود(19).
مطالعه کیم10(20) نشان می دهد که دانشجویان معتاد به اینترنت حداقل دو ساعت در روز به اینترنت متصل می شوند و معمولاً بازی آنلاین یا چت می کنند.تسای11 و همکاران(21) شیوع اعتیاد به اینترنت در دانشجویان جدید الورود را 9/17% گزارش کرد.در مطالعه فرانگوس12 و همکاران(22)،6/11% از دانشجویان یونانی معتاد به اینترنت شناخته شدند.کانن13 و همکاران(23) میزان اعتیاد به اینترنت را در دانشجویان ترکیه 7/9% بیان کردند.
نتیجه برخی از مطالعات در ایران هم حاکی از شیوع این پدیده در میان دانشجویان است:در مطالعه محمد بیگی و همکاران(4) شیوع اعتیاد به اینترنت در دانشجویان 8/10% بود که 8/2% اعتیاد شدید و 8% اعتیاد خفیف داشتند.میزان اعتیاد به اینترنت در دانشجویان توسط فلاحی(24)، 2/13% و در مطالعه علوی(25) میزان اعتیاد در کاربران دانشجو 13% و در مطالعه خدادوست(26)، 5/9% گزارش شده است.نادمی و رضوانی گزارش کردند که 77% دانشجویان در خطر اعتیاد به اینترنت هستند،در 14% از آنان وابستگی به اینترنت تاثیر مهمی بر کارکرد آنان داشته است و فقط در 9% از دانشجویان اینترنت تاثیر منفی نداشته است(27).
نتایج مطالعات و مرور منابع مختلف نشان می دهد که فاکتور های دموگرافیک،داشتن برخی ویژگی های خاص شخصیتی مثل هیجان خواهی،درون گرایی،شخصیت وابسته،وسواسی و دوری گزین،داشتن سابقه بیماری های روانی مثل اضطراب،وسواس،هراس اجتماعی14(به هراس فرد از موقعیت هایی که در معرض دید و توجه دیگران قرار دارد و اجتناب متعاقب آن اطلاق می شود.ممکن است به اشکال مختلف مثل هراس از نگارش در جمع،هراس از ملاقات با ناآشنایان و یا هراس از صحبت کردن در جمع بروز کند(28).)،افسردگی و نیز اعتیاد به سیگار و سایر مواد،نوع و دلیل استفاده از اینترنت همگی از عوامل مرتبط با اعتیاد به اینترنت و نحوه استفاده از آن هستند(29).مطالعات اخیر در مورد اعتیاد به اینترنت به طور عمده برسه دسته از عوامل تاکید دارد:عوامل فردی،عوامل روان شناختی اجتماعی و عوامل مربوط به اینترنت.عوامل فردی مثل خود اتکایی پایین،ویژگی های درون گرایی،رفتارهای غریزی و تمایلات آنی و نقص مهارت های ارتباطی.عوامل اجتماعی مانند حمایت ضعیف خانواده از اعضای خود،عوامل روان شناختی اجتماعی که از ارتباط ضعیف بین افراد خانواده با یکدیگر سرچشمه می گیرد و سرانجام عوامل مربوط به نحوه استفاده از اینترنت مانند استفاده طولانی مدت از اینترنت(30)،دست یابی سریع و آسان به اینترنت(31)،میانگین ساعات استفاده روزانه از اینترنت(32،31،13)،وسیله اتصال به اینترنت(33)،مدت آشنایی با کامپیوتر و اینترنت(33،31،16،25)،هدف از استفاده(32،31) و بخش مورد استفاده در اینترنت(35،13،4،3) همگی در اعتیاد به اینترنت تاثیر دارند.
اعتیاد به اینترنت با هراس اجتماعی،اختلال کمبود توجه همراه با بیش فعالی15،اختلال دوقطبی16،مشکلات در روابط بین فردی،اختلالات اضطرابی و تکانه ای17،خودکشی،پرخاشگری،افسردگی و برانگیختگی بالا در ارتباط بوده است(36،2).از طرفی برخی مطالعات با بررسی ویژگی های دموگرافیک به عنوان متغیرهای پیش بینی کننده اعتیاد به اینترنت،جنسیت،سن،بیکاری و تاهل را موثر دانسته اند(2).نادمی و رضوانی دریافتند که وابستگی به اینترنت به نحو معناداری در دانش جویان پسر و دانشجویان دارای والدین با سطح تحصیلات بالا بیش تر است(27).نتایج مطالعه تسای18 و همکاران،اعتیاد به اینترنت در زنان را بیشتر گزارش کرد اما ماندل می گوید مردان و زنان هر دو در معرض اعتیاد هستند(2،37).
در اکثر مطالعات انجام شده در زمینه وابستگی به اینترنت مشخص شده که اعتیاد به اینترنت به نحو معناداری با جنس مرتبط است.به طوری که معتادان به اینترنت اغلب مذکر،درون گرا و افسرده اند(37).تحقیقات پیشین حاکی از این حقیقت است که مسایل مالی،خانوادگی و نقص های روانی اجتماعی،افراد و به خصوص دانشجویان را که به اقتضای شرایط سنی با استرس های تکاملی مواجه هستند،مستعد اعتیاد به اینترنت می کند(30).از عوامل پیش بینی کننده اعتیاد به اینترنت،رشته تحصیلی،تغییرات تکنولوژیکی مثل دسترسی به سرویس های ارائه خدمات اینترنتی ،هزینه آن،وضعیت اقتصادی،نگرش نسبت به اینترنت و کامپیوتر و البته آزادی های اجتماعی،عوامل فرهنگی و مذهبی می باشد.تحقیقات نشان داده که عدم کفایت در مهارت های اجتماعی و ناتوانی در صمیمیت اجتماعی و زندگی در فرهنگ ها و محیط های با آزادی محدود از لحاظ اجتماعی می تواند یکی از عوامل اساسی در تمایل به اعتیاد به اینترنت باشد(3).
به نظر می رسد با افزایش روز افزون استفاده از اینترنت در ایران و بهره مندی بی رویه از آن که می تواند بهداشت روانی و جسمانی جوانان را متاثر سازد،در آینده شاهد عوارض ناشی از اعتیاد به اینترنت باشیم.لذا ضروری است میزان اعتیاد به اینترنت و نحوه استفاده از آن مورد بررسی قرار گیرد.
در مورد نقش رشته تحصیلی در اعتیاد به اینترنت نتایج متفاوتی وجود دارد.نتایج مطالعات(10،39) نشان داده که استفاده بیش از حد از اینترنت با اشتغال به تحصیل در رشته های علوم کامپیوتر و مهندسی مرتبط می باشد.در بین مطالعاتی که روی دانشجویان دانشگاه های علوم پزشکی(4،19،22) صورت گرفته ارتباطی بین رشته تحصیلی و اعتیاد مشاهده نشد.
هر چند در کشورهای مختلف مسایل و مشکلات مربوط به اعتیاد به اینترنت مورد بررسی قرار گرفته است اما با توجه به تفاوت های فرهنگی لازم است بررسی های مشابه در ایران هم انجام شود.در ایران در طی چند سال اخیر مطالعاتی در این زمینه انجام شده است.ولی با توجه به گستردگی موضوع و ابعاد پیچیده آن نیاز به تحقیقات بیشتر به خصوص در میان دانشجویان می باشد(33).
اکثر مطالعات انجام شده در ایران در دانشجویان غیر پزشکی انجام شده است.از آن جا که از اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان اطلاعات دقیقی موجود نیست و از طرفی عوامل مرتبط با وضعیت اعتیاد به اینترنت و نحوه استفاده از آن عموماً متاثر از تفاوت های فرهنگی اجتماعی هستند و شناخت آن ها در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان ضروری به نظر می رسد،نتایج حاصل از این مطالعه،با تعیین وضعیت موجود،می تواند پایه و اساسی برای طراحی مداخلات بعدی،از جمله برنامه ریزی و تدوین راهکارهای منطقی و اثر بخش جهت مقابله با پدیده اعتیاد به اینترنت باشد.

اهداف پژوهش
هدف کلی پژوهش:
تعیین وضعیت اعتیاد به اینترنت و نحوه استفاده از آن دردانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان در سال تحصیلی 1391
اهداف ویژه پژوهش:
1- تعیین وضعیت اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان بر حسب مشخصات فردی- اجتماعی.
2- تعیین ارتباط وضعیت اعتیاد به اینترنت و نحوه استفاده از آن در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان.
3- تعیین نحوه استفاده از اینترنت در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان بر حسب مشخصات فردی- اجتماعی.
4- تعیین پیش بینی کننده های وضعیت اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان با کنترل مشخصات فردی-اجتماعی.
سوالات پژوهش:
1- وضعیت اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان بر حسب مشخصات فردی- اجتماعی چگونه است؟
2- ارتباط وضعیت اعتیاد به اینترنت با نحوه استفاده از آن در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان چگونه است؟
3- نحوه استفاده از اینترنت در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان بر حسب مشخصات فردی- اجتماعی چگونه است؟
4- پیش بینی کننده های وضعیت اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان با کنترل مشخصات فردی-اجتماعی کدامند؟
تعاریف واژه ها:
اعتیاد به اینترنت:
تعریف نظری: “اعتیاد به اینترنت را می توان نوعی استفاده از اینترنت دانست که به ایجاد مشکلات روان شناختی،اجتماعی،تحصیلی و حرفه ای منجر می شود”(4).
تعریف عملی: منظور از اعتیاد به اینترنت امتیازی است که توسط پرسشنامه استاندارد اعتیادبه اینترنت یانگ به دست می آید.این پرسشنامه 20 سوالی است که هر سوال آن 0-5 امتیاز دارد.نمره کل از 0 تا 100 می باشدکه به چهار سطح:عادی (19-0)،درمعرض خطر(49-20)،وابستگی خفیف(79-50) و وابستگی شدید(100-80)،تقسیم میشود(14).
عوامل فردی اجتماعی
تعریف نظری: به مجموعه ای از حالات،ویژگی ها یا خصوصیاتی اطلاق می شود که یک فرد را از افراد دیگر متمایز می سازد(40).عوامل فردی و اجتماعی بر طبق مطالعات شامل: سن(4،6،18،21،39)،جنس(5،8،10،13،21،41)،وضعیت تاهل(11،16،22)،مقطع،رشته و ترم تحصیلی(4،16،38)،شغل،درآمد و تحصیلات والدین(4،39)،وضعیت اشتغال دانشجو(22)،محل سکونت(43)،سابقه بیماری روحی(افسردگی،هراس اجتماعی،وسواس،اضطراب) و اعتیاد به سیگار و سایر مواد(3،8،16،30) می باشد.
تعریف عملی: در این پژوهش تعریف عملی عوامل فردی اجتماعی شامل: سن(4،6،18،21،39)،جنس(5،8،10،13،21،41)،وضعیت تاهل(11،16،22)،مقطع،رشته و ترم تحصیلی(4،16،38)،شغل،درآمد و تحصیلات والدین(4،39)،وضعیت اشتغال دانشجو(22)،محل سکونت(43)،سابقه بیماری روحی(افسردگی،هراس اجتماعی،وسواس،اضطراب) و اعتیاد به سیگار و سایر مواد(3،8،16،30) و نیز میزان آشنایی با کامپیوتر و اینترنت(4) می باشد.
نحوه استفاده از اینترنت
تعریف نظری: نحوه استفاده ازاینترنت شامل: میانگین ساعات استفاده روزانه از اینترنت(13،31،32)،وسیله اتصال به اینترنت(33)،مدت آشنایی با کامپیوتر و اینترنت(16،25،31،32)،هدف از استفاده(3،32) و بخش مورد استفاده در اینترنت(3،4،13،35) می باشد.
تعریف عملی: در این پژوهش تعریف عملی نحوه استفاده از اینترنت شامل همان تعریف نظری می باشد و مواردی است که توسط بخش دوم پرسشنامه محقق ساخته مورد بررسی قرارمی گیرند.
پیش فرض های پژوهش:
1- اعتیاد به اینترنت یک اعتیاد رفتار محور است(3،4،9،20).
2- دانشجویان یکی از گروه های در معرض خطر اعتیاد به اینترنت هستند(17،22،39).
3- اعتیاد به اینترنت،اثرات مخربی بر سلامت جسمی،روانی و اجتماعی دارد(6،8،11،14).
4- نحوه استفاده از اینترنت،با اعتیاد به آن،مرتبط است(6،38).
5- پرسش نامه یانگ،ابزار مناسبی برای بررسی میزان اعتیاد به اینترنت می باشد(34،38،45،44).
6- اعتیاد به اینترنت در دانشجویان قابل اندازه گیری است(46).

محدودیت های پژوهش:
عدم صرف وقت کافی جهت پرکردن پرسشنامه توسط برخی از واحدهای مورد پژوهش و ناقص پر کردن پرسشنامه ها،همکاری نکردن واحدهای مورد پژوهش در مقطع کاردانی و دکترای تخصصی،صادق نبودن واحدهای مورد پژوهش،شرایط روحی و روانی واحدهای مورد پژوهش که در پاسخ گویی به سوالات موثر است و کنترل آن خارج از اختیار پژوهشگر خواهد بود، سروصدای محیط به هنگام پر کردن پرسش نامه که می تواند بر نحوه پاسخ گویی نمونه ها تاثیر بگذارد.درک ناکافی از برخی از توضیحاتی که در مورد گزینه های مرتبط با اختلالات روحی روانی از جمله هراس اجتماعی داده شد نیز می تواند از محدودیت های احتمالی پژوهش باشد.

فصل دوم

این فصل از پژوهش مشتمل بر دو بخش چهارچوب پژوهش و مروری بر مطالعات انجام شده است.
چهارچوب پژوهش:
چهارچوب این پژوهش پنداشتی است و بر اساس مفهوم اعتیاد به اینترنت استوار می باشد که تحت این مفهوم اینترنت،تعریف اعتیاد و اعتیاد به اینترنت،ابعاد مختلف اعتیاد به اینترنت،اعتیاد به اینترنت در دانشجویان،دیدگاه ها و نظریه ها در تبیین اعتیاد به اینترنت،ملاک های تشخیصی اعتیاد به اینترنت،درمان،نحوه استفاده و عوامل مرتبط با اعتیاد به اینترنت مورد بحث قرار می گیرد.
اینترنت شبکه ی گسترده جهانی است که شبکه‌های مختلف رایانه ای در اندازه های متعدد و حتی رایانه های شخصی را با استفاده از سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای گوناگون و با قراردادهای ارتباطی به یکدیگر متصل می‌کند. این شبکه جهانی از طریق خطوط تلفن، رایانه های شخصی و یا شبکه‌های رایانه‌ای را به یکدیگر متصل می‌کند و با اختصاص نشانی‌های الکترونیکی مشخص به هریک ازآنها، برقراری ارتباط سریع و گسترده را میان کل کسانی که به شبکه متصل هستند، فراهم می‌کند و تبادل اطلاعات میان آنان را به صورت متن، صدا، تصویر و فیلم میسر می‌سازد(47).
“مارتین ایروین”19 استاد دانشگاه جوروج تاون آمریکا معتقد است اینترنت سه جزء دارد:یک سیستم کامپیوتری جهانی که ازابزارهای مشترک اتصال سخت افزاراستفاده می کند و اطلاعات دیجیتالی را منتقل می سازد.اجتماعی ازمردم که یک تکنولوژی ارتباطی رایج و مشترک را به کار می برند و یک سیستم اطلاعات که به صورت جهانی توزیع شده است(47).
اینترنت ابزاری چندکارکردی است که توانسته به سرعت به یکی ازابزارهای ضروری زندگی تبدیل شود.اینترنت بشارتگر کم کردن فاصله ها وگسترش روابط میان آدمیان شده است. تکنولوژی های نوین ارتباطی که امکان همزمان و نامحدود ارتباط افراد را فارغ از مکان قرارگیری آنان درجهان جدید فراهم ساخته است،عامل تولدجهان جدیدی است که با عنوان “جهان مجازی20″معرفی شده است. جهان مجازی برخلاف جهان واقعی امکانات بی شماری چون سهولت دسترسی، بیست و چهار ساعته بودن، سادگی کار، هزینه پایین، گمنام ماندن کاربران درآن را داراست. ازطریق این جهان دوم می توان به آسانی به تجارت پرداخت، خریدکرد، آموخت، به منابع اطلاعاتی وسیع دست یافت، از تازه ترین اخبارمطلع گردید، سرگرم شد، به راحتی ودرعرض چند دقیقه با یک کشوردریک قاره دیگر ارتباط برقرارکرد، هویت جدید و در نهایت یک زندگی دوباره و نو یافت. بودن در فضای مجازی،اینترنت به کاربران فرصت های بی شماری می دهد و به هراندازه که این فرصت ها و خشنودی های ناشی از اینترنت افزایش یابد، کاربران بیشتربه سمت این پدیده نوین سوق خواهند یافت(1).استفاده روز افزون از اینترنت و زندگی در فضای مجازی به مدت طولانی چه در منزل و چه در محل کار، نوعی وابستگی کاذب به اینترنت را برای کاربر به ارمغان می آورد که منجر به ظهور معضلی به نام اعتیاد به اینترنت می شود(48).
اعتیاد یا وابستگی سندرمی است مرکب از علائم روحی و جسمانی متعدد که ممکن است فیزیکی(همانند آن چه که در وابستگی به مواد روان گردان رخ می دهد) و یا روان شناختی باشد(49).اعتیاد از بعد روان شناختی به وجود آمدن حالتی خوشایند است که فرد قادر به دستیابی به آن از طریق دیگر نیست(50).
اعتیاد الگوی رفتاری پیچیده و پیشرونده ای است که مولفه های زیستی،‌روانی و اجتماعی21 دارد و آنچه این الگو را از سایر الگوهای رفتاری متمایز می کند درگیری و وابستگی پاتولوژیک و شدید و اجبار درونی برای ادامه رفتار است.توانایی کنترل رفتار کاهش می یابد و این الگو علی رغم پیامدهای منفی اجتماعی، روانی و جسمانی ادامه می یابد(51).
مارلات،اعتیاد را به این شکل تعریف کرده است:” رفتار اعتیادی هر الگوی عادتی و وسواسی است که فرد در آن به دنبال لذت آنی است”.این لذت و خشنودی می تواند به شکل رهایی از یک ناراحتی مثلاً تنش ،‌خلق منفی و یا حالت های انزوا باشد یا ممکن است صرفاً برای تولید و ایجاد سرخوشی و شعف (نشئگی) باشد. اعتیاد شامل درگیری مستمر با رفتار اعتیاد آمیزعلی رغم پیامدهای منفی و تلاش برای توقف آن است(50).در این تعریف علاوه بر مصرف مواد روانگردان ،‌رفتارهای دیگر با خصوصیات وسواسی چنانچه در سطح افراطی و آسیب رسان باشند را نیز دربرمیگیرد:همانند قمار ،‌ اختلالات خوردن و رفتارهای پرخطر و اعتیادهای جنسی و اعتیاد به اینترنت(51).لفظ اعتیاد، بیشتر تداعیگر اعتیادهاى سنتى همچون اعتیاد به الکل، نیکوتین، مواد مخدر و قمار است؛ اما اعتیاد به اینترنت بعنوان نوعی از اعتیاد رفتار محوردر نظر گرفته می شود که می تواند زندگی فرد یا کسانی که با او در ارتباط هستند را به شدت تحت تاثیر قرار دهد(52).
اعتیاد به اینترنت به گستره وسیعی از مشکلات رفتاری و کنترل انگیزه استفاده از اینترنت اشاره دارد.اعتیاد به اینترنت رفتاری وسواسی یا آرزوی برقراری پیوند یا حتی نمودی از انتقال یا بازتاب روابط و یا رفع نیاز قلمداد می شود(53).
اختلال اعتیاد به اینترنت در زیر مجموعه اختلالات کنترل تکانه22 که در جایی دیگر طبقه بندی نشده اند آورده شده است.طبق تعریف چهارمین چاپ کتاب راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی23 اختلالات کنترل تکانه دارای برخی خصوصیات مشترک هستند.این افراد مقاومت در برابر تکانه ها،سائق ها یا وسوسه هایی که برای خود یا دیگران زیان بار است را ندارند،اما ممکن است آگاهانه در مقابل تکانه مقاومت بکنند یا نکنند.هم چنین ممکن است برای رفتارهای خود طرح ریزی داشته یا نداشته باشند.این بیماران قبل از ارتکاب عمل دچار تحریک یا تنش فزاینده ای می گردند و پس از انجام آن احساس لذت و رضایت می کنند ولی ممکن است احساس ندامت واقعی،سرزنش خویش و احساس گناه کرده یا نکنند(14).
یانگ اشاره می کند که فرد معتاد کسی است که دست کم 38 ساعت در هفته و یا هشت ساعت در روز،وقت خود را صرف استفاده از اینترنت می کند.متخصصان در زمینه آسیب شناسی محدود ترین تعریف را برای طبقه بندی استفاده از اینترنت ارائه می دهند.براساس طبقه بندی آنها،چنان چه فرد در هفته دو تا سه ساعت از اینترنت استفاده کند،کاربر معمولی است و چنان چه میزان استفاده او از اینترنت به 5/8 ساعت یا بیشتر برسد،کاربری است که باید مورد بررسی های آسیب شناسانه قرار گیرد(3،4).


پاسخ دهید